Ayların en kutsalı Ramazan her yıl tüm İslam alemi tarafından coşkuyla karşılanır. Ramazan Bayramı kutlamaları, Ramazan ayının son günü olan arefe günü başlar ve üç gün boyunca devam eder. Her yıl Ramazanın birleştirici gücü ve yardımlaşmayla dayanışmayı temsil eden güzellikleriyle birlikte akla gelen bir diğer soru ise ‘Ramazan Bayramı mı, yoksa Şeker Bayramı mı?’ olur!
Peki, Ramazan Bayramı’na neden Şeker Bayramı denir?
Şükür bayramı mı, yoksa şeker bayramı mı?
Ramazan Bayramı’nın ilk gününde camilerde cemaatle birlikte bayram namazı kılınır. Bayram namazı genellikle erkekler tarafından kılınır ve namazının ardından hutbe okunur. Ardından aileler bir araya gelir.
Her bayram olduğu gibi Ramazan Bayramı’nda da bayramlık kıyafetler giyilir. Zira, bayramlarda bakımlı ve temiz olmak kıymetli bir adettir.
Ramazan bayramında aile büyükleri, akrabalar ve dostlar ziyaret edilir. Büyüklerin elleri öpülür. Ancak büyükler kadar küçükleri mutlu etmek de önemlidir. Bu yüzden çocuklara harçlık ve şeker verilir.
Aile bayram sofralarında bir araya gelir, küslükler biter. Gelen misafirlere kolonya, şeker, tatlı verilir; küçük büyük demeden konuklara özenle hazırlanmış ikramda bulunulur.
Çocuklar Ramazan Bayramı’nda komşuları gezerler. Birkaç kişilik gruplar halinde kapı kapı dolaşan çocuklar herkesin kapısını çalar ve şeker toplarlar. Günümüzde ise bu gelenek sadece küçük kasaba ve mahallelerde devam etmektedir.
Ramazan Bayramına Neden Şeker Bayramı Denir?
Şimdi de Ramazan Bayramını etimolojik olarak inceleyelim. Bayram, Ramazan ayının sonunda kutlandığı için ‘Ramazan Bayramı’ olarak adlandırılır. Ramazan kelimesi Arapçada ‘Ramad’ kökünden gelir. Çağdaş Arapça-Türkçe sözlüklere göre bu kelime ‘kuru, yanık, sıcak toprak’ ya da ‘kavrulmuş zemin’ anlamlarına gelir.
Peki, Neden Ramad ya da Ramazan?
Bunun nedeninin tarihte ilk kez farz olan oruç ibadetinin uygulanmaya başlandığı Ramazan ayının yaz aylarına denk gelmesi olduğuna inanılır. Ayrıca Ramazan ayının ‘günahların yakılıp temizlenmesi’ anlamını da taşıması nedeniyle kelimenin ‘kavrulmuş zemin’ kelimesinden türediği de tahmin edilir. Tabii tüm bu görüşler için kesin bir kanıt bulunmamaktadır.
Osmanlı’dan Günümüze Ramazan: Şeker Bayramı Yani Şükür Bayramı
Şeker Bayramı ismi ise bayramın Osmanlı dönemindeki adının Türkçeleştirilmesiyle ortaya çıkmıştır. Osmanlı döneminde bu bayrama ‘Iyd-ı Fıtır’ denilmiştir. Kelimenin kökenini incelediğimizde: Iyd kelimesinin ‘bayram’, fıtır kelimesi ise ‘oruç açma’ anlamına gelmektedir. Fıtır, ‘fıtır sadakası’, ‘şükür sadakası’ veyahut ‘fitre’ olarak da bilinir.
Ramazan Bayramı’na “Şeker Bayramı” denmesinin temel nedeni, Osmanlı dönemindeki “Şükür” (oruç tutabildiği için Allah’a şükretme) kelimesinin zamanla halk dilinde “Şeker” kelimesine evrilmesi veya karışmasıdır. Ayrıca, bayram sabahı tatlı yenilmesi ve ziyaretlerde şeker,tatlı ikram edilmesi geleneği de bu adlandırmayı güçlendirmiştir
